Αυτοπαρατήρηση - Ταυτίσεις - Αυτοενθύμηση

Η πρώτη χρήσιμη προσπάθεια που μπορούμε να κάνουμε είναι η προσπάθεια της Παρατήρησης του εαυτού – το να μάθουμε να παρατηρούμε τον εαυτό μας αμερόληπτα. Για να γίνει αυτό, χρειάζεται έντονη και συνεχής προσπάθεια,  διότι πρέπει να γίνει συνειδητά. Είναι σημαντικό, λοιπόν, να προσπαθεί κανείς να παρατηρήσει επί ένα σύντομο, συγκεκριμένο χρονικό διάστημα – λόγω του ότι δεν έχουμε τη δύναμη να παρατηρήσουμε περισσότερο – τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις αισθήσεις και τις κινήσεις του. Είναι απαραίτητο να βρούμε τη σωστή κατάσταση εσωτερικά όπου θέλουμε πραγματικά να παρατηρήσουμε και να συνειδητοποιήσουμε ότι μπορούμε να το κάνουμε, βλέποντας, για παράδειγμα, ότι σκεφτόμαστε ένα πράγμα και αισθανόμαστε κάτι τελείως διαφορετικό. 

Συνήθως, είμαστε ταυτισμένοι με όλα όσα συμβαίνουν μέσα μας – με κάθε σκέψη, διάθεση, αίσθηση, συναίσθημα. Αυτό σημαίνει πως οτιδήποτε συμβαίνει το θεωρούμε ως τον εαυτό μας. Βάζουμε την αίσθηση του «εγώ» στο καθετί που συμβαίνει, και γι αυτόν το λόγο τίποτε δεν μπορεί να αλλάξει μέσα μας.

(…)

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην αυτοεξέλιξή μας είναι ότι είμαστε διαρκώς ταυτισμένοι με οτιδήποτε ελκύει την προσοχή μας κάθε στιγμή. Και γι’αυτόν το λόγο ξεχνούμε τον εαυτό μας. Το φυσικό μας όμως δικαίωμα είναι η τρίτη κατάσταση συνείδησης, η κατάσταση της Ενθύμησης του εαυτού. Αν δεν μπορέσουμε να αρχίσουμε να θυμόμαστε τον εαυτό μας, θα είμαστε ταυτισμένοι με το περιβάλλον μας. Αυτός είναι και ο λόγος που λέγεται ότι είμαστε σε ύπνο. Είμαστε τόσο συνηθισμένοι να είμαστε ταυτισμένοι, που το μόνο που νιώθουμε είναι η γεύση του να είμαστε ταυτισμένοι. 

Όταν ταυτιζόμαστε με ένα πρόβλημα, με ένα άτομο, ένα συναίσθημα, μια κατάσταση, βάζουμε τον εαυτό μας κάτω από τη δύναμή του. Κυριαρχούμαστε από αυτό. Η Αυτοκυριαρχία ξεκινάει με τον αγώνα ενάντια στην ταύτιση. 

Είναι επίσης πιθανόν να ταυτιζόμαστε με την Εργασία στον εαυτό μας, ξεχνώντας ότι ο μικρός σκοπός κάποιου δεν είναι τα πάντα. Ο στόχος δεν πρέπει να γίνεται αντιληπτός δημόσια, από τους άλλους. Αυτό προκαλεί ταύτιση και δεν φέρνει κανένα αποτέλεσμα. 

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να απελευθερωθούμε από την ταύτιση, γιατί πιστεύουμε ότι οι καλύτερες επιδόσεις μας σε οτιδήποτε καταπιανόμαστε γίνονται με το να είμαστε ταυτισμένοι. 

Όταν είμαστε ταυτισμένοι, βλέπουμε μόνο μια όψη ενός ζητήματος. Αν κάποιος είναι, για παράδειγμα, ενστικτώδης άνθρωπος, ταυτίζεται με το φαγητό που αγαπάει ιδιαίτερα. Ο ενστικτώδης άνθρωπος γίνεται η μπριζόλα που τρώει. Γινόμαστε οτιδήποτε με το οποίο ταυτιζόμαστε: χρήματα, βάσανα, εχθρότητα κτλ. και δεν μπορούμε να θυμηθούμε τον εαυτό μας. 

Για να θυμόμαστε τον εαυτό μας, πρέπει να μην είμαστε ταυτισμένοι. Για να μάθουμε πώς να μην ταυτιζόμαστε, πρέπει πρώτα να μην ταυτιζόμαστε με τον εαυτό μας. Γι αυτόν το λόγο, πρέπει να μάθουμε και να ασκούμαστε στην Παρατήρηση του εαυτού. Όταν συνειδητοποιήσουμε ότι δεν χρειάζεται να πηγαίνουμε μαζί με μια διάθεση κτλ. , αλλά ότι μπορούμε να αποσύρουμε την αίσθηση του «εγώ» από αυτήν, τότε αρχίσουμε να βλέπουμε τι σημαίνει να μην είμαστε ταυτισμένοι με τον εαυτό μας. 

John G. Bennett - Maurice Nicoll -  "Εργασία στον Εαυτό"

 

 

Τα πολλά "εγώ"

"Έχουμε δει ότι ο άνθρωπος δεν είναι ένας, αλλά τέσσερις, με κάθε κέντρο να είναι ένας διαφορετικός νους. Στην πραγματικότητα, ο άνθρωπος είναι μια πολλαπλότητα. Ύστερα από μια μεγάλη περίοδο Παρατήρησης του εαυτού είναι δυνατόν κανείς να δει στον εαυτό του αυτή την πολλαπλότητα, όπου το κάθε μέρος της λέει «Εγώ», θεωρώντας πως εκπροσωπεί και το σύνολο του εαυτού.

Κάθε στιγμή αυτά τα «εγώ» αλλάζουν: τη μια στιγμή είναι στο προσκήνιο ένα «εγώ» που θέλει κάτι, την άλλη στιγμή ένα άλλο που αντικρούει την επιθυμία του προηγούμενου χωρίς να ξέρει τίποτε για το πρώτο κ.ο.κ.

Αποδίδουμε στον εαυτό μας πολλά πράγματα τα οποία δεν κατέχουμε, όπως πλήρη συνειδητότητα, θέληση και ένα αληθινό και μόνιμο «Εγώ» το οποίο ποτέ δεν αλλάζει. Όμως πρόκειται για αυταπάτη. Ο άνθρωπος δεν έχει μία επιθυμία αλλά πολλές αντιφατικές επιθυμίες. Ο άνθρωπος δεν είναι συνειδητός, αντιθέτως ζει σχεδόν όλη του τη ζωή κοιμισμένος. Δεν έχει ένα μόνιμο «Εγώ», αλλά μια πολλαπλότητα «εγώ».

Υπάρχει μια αλληγορία της Εργασίας, στην οποία ο άνθρωπος συγκρίνεται με ένα σπίτι που βρίσκεται σε αταξία. Ο Κύριος του σπιτιού απουσιάζει και οι υπηρέτες κάνουν ό,τι θέλουν. Όταν χτυπά το τηλέφωνο, μιλούν και προσποιούνται ότι είναι ο Κύριος και δίνουν όλων των ειδών τις υποσχέσεις και τις διαταγές με την πρόφαση ότι είναι αυτός. Ορισμένοι όμως από τους υπηρέτες νιώθουν ότι είναι δυνατόν να υπάρξει μια καλύτερη κατάσταση. Βλέπουν ξεκάθαρα τι συμβαίνει και συνεννοούνται μεταξύ τους με την πρόθεση να βάλουν τάξη στο σπίτι, με την ελπίδα ότι έτσι θα γίνει εφικτή η επιστροφή του Κυρίου.

Κάθε «εγώ» στον άνθρωπο αποκτιέται από κάποια εμπειρία του στη ζωή, από μίμηση, από το περιβάλλον, από κάτι πραγματικό, από τη φαντασία, από το επάγγελμά του κτλ.

Ο άνθρωπος δεν γεννιέται με μια προσωπικότητα, αλλά με μια ουσία. Η προσωπικότητα αρχίζει να διαμορφώνεται πολύ νωρίς στη ζωή, μόλις το παιδί αρχίσει να μιμείται τους γύρω του. Στο σημείο αυτό αποκτά επιτηδεύσεις, μανιερισμούς κτλ. Τελικά, το παιδί θεωρεί όλα αυτά που έχει αποκτήσει ότι είναι ο εαυτός του.

Παρατηρώντας κανείς τον εαυτό του από την άποψη των πολλών «εγώ», αρχίζει να συνειδητοποιεί ότι δεν είναι πάντα το ίδιο πρόσωπο που μιλάει, μολονότι το αποκαλεί «Εγώ». Παρατηρούμε ότι διαφορετικά «εγώ» μιλούν σε διαφορετικές στιγμές της ημέρας, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για μας. Αλλάζουμε διαρκώς. Κάποια «εγώ» ξυπνούν, κάποια άλλα πάνε για ύπνο. Ένα «εγώ» δίνει μια υπόσχεση για την οποία ένα άλλο δεν γνωρίζει τίποτε. Κάποια «εγώ» είναι πολύ επικίνδυνα, και αν θέλουμε να αναπτυχθούμε, πρέπει να τα εμποδίσουμε να αναλάβουν τον έλεγχο. Αυτά είναι ιδίως τα «εγώ» που διαστρεβλώνουν τα πράγματα, που λένε ψέματα για τα πάντα, που είναι εκδικητικά ή πικρόχολα, που είναι γεμάτα αυτολύπηση ή μοχθηρία.

Ένα μωρό γεννιέται ως ουσία και όσο είναι πράγματι ουσία είναι ξύπνιο. Οπωσδήποτε είναι μικρό, αλλά είναι αληθινό. Όντας, όμως, γεννημένο σε κοιμισμένους ανθρώπους, σύντομα πέφτει και αυτό σε ύπνο. Αρχίζει να μιμείται, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που σχηματίζεται η προσωπικότητα.

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να προσπαθήσει κανείς να παρατηρήσει τον εαυτό του από την άποψη των διαφορετικών «εγώ» που υπάρχουν μέσα του και να παρατηρήσει πως αυτά τα «εγώ» αντιτίθενται συχνά το ένα στο άλλο. Να παρατηρήσει τα «εγώ» που είναι όταν είναι μόνος του και να δει πως αυτά αλλάζουν όταν κάποιος έρθει μέσα στο δωμάτιο. Να προσπαθήσει επίσης να παρατηρήσει τον τόνο της φωνής με τον οποίο μιλάει το κάθε «εγώ» ή ομάδα «εγώ».

John G. Bennett - Maurice Nicoll -  "Εργασία στον Εαυτό". 

Ο άνθρωπος ως αυτοεξελισσόμενος οργανισμός

Αν ο άνθρωπος είναι ένα ιδιαίτερο πείραμα πάνω στη Γη, σε αντιδιαστολή με τα ζώα που δεν μπορούν να έχουν ατομική εξέλιξη, τι στ’ αλήθεια σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί να αναπτυχθεί εσωτερικά, μόνο αν αρχίσει να καταλαβαίνει την ανάγκη αυτού του πράγματος και αναζητήσει το νόημα μέσα του. Μόνο μέσω της εσωτερικής ελευθερίας, που είναι η κατανόησή του, ένας άνθρωπος μπορεί να εξελιχθεί. Κανένας εξωτερικός καταναγκασμός δεν μπορεί να το προκαλέσει αυτό. Όταν δούμε ότι είμαστε λάθος και συνειδητοποιήσουμε πως είμαστε και πως συμπεριφερόμαστε, τότε από αυτή τη βάση μπορεί να γίνει δυνατή η αυτοεξέλιξη. Αρχίζουμε να αλλάζουμε, όταν αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε τον εαυτό μας και να βλέπουμε την ανάγκη για κάτι τέτοιο.

Ο άνθρωπος είναι ελεύθερος να αλλάξει μέσα από την κατανόησή του. Αυτή είναι η μόνη έννοια υπο την οποία είναι ελεύθερος και αυτή την ελευθερία κανείς δεν μπορεί να του την πάρει. Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει τη ζωή ή τους άλλους ανθρώπους. Μπορεί όμως ο καθένας να αλλάξει τον εαυτό του. Αυτό το σύστημα ξεκινάει με τον άνθρωπο, με έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, με σένα, και ο σκοπός σου είναι να αλλάξεις εσύ τον εαυτό σου.

Ούτε οι κανόνες, ούτε τα τελετουργικά, ούτε οι τελετές, ακόμη και αν ο στόχος τους είναι η εξέλιξη του ανθρώπου, δεν μπορούν να τον αλλάξουν αν ο ίδιος δεν αρχίσει να καταλαβαίνει. Η Εργασία επομένως ξεκινάει με τη διδασκαλία ότι πρέπει να προσπαθήσουμε να διεισδύσουμε στον εαυτό μας και να ξεκινήσουμε να τον βλέπουμε. Οι προσευχές, τα προσκυνήματα κτλ είναι άχρηστα, διότι γίνονται εξωτερικά. Μόνο μέσα από τη γνώση και την εργασία στο είναι μας μπορεί να γεννηθεί μια νέα κατανόηση.

Η επόμενη ιδέα είναι ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε άσχημη θέση πάνω στη Γη. Η Γη είναι ένα μικρό σημείο στο ηλιακό μας σύστημα, το ηλιακό μας σύστημα είναι ένα μικρό σημείο στο γαλαξία μας και ο γαλαξίας μας είναι ένας ανάμεσα σε πολλούς. Ο άνθρωπος είναι σε άσχημη θέση, κάτω από πολλούς νόμους, οι οποίοι δεν συνεισφέρουν απαραίτητα στην ευημερία του. Από την άποψη της κοσμολογίας, ο άνθρωπος είναι μια κουκίδα στο σύμπαν, ένα νέο πείραμα, το οποίο ίσως κάποια στιγμή εξαφανιστεί για να δώσει τη θέση του σε ένα άλλο πείραμα. Ο άνθρωπος αποκτά κάποια σπουδαιότητα από κοσμικής πλευράς, μόνο όταν συνειδητοποιήσει το ρόλο του και τη μοίρα του και αρχίσει να ζει πιο συνειδητά.

Αν ο άνθρωπος ήταν μόνο μια μηχανή, δεν θα υπέφερε από τις εσωτερικές του οδυνηρές αμφιβολίες και αβεβαιότητες, απλά γιατί δεν θα ήταν τίποτε άλλο παρά μια μηχανή: ο καθένας όμως γνωρίζει έστω και με ένα θολό τρόπο ότι δεν είναι έτσι – και ότι οφείλει να είναι διαφορετικός.

Η Τρίτη ιδέα σχετικά με τον άνθρωπο είναι ότι όσο παραμένει σε ύπνο και είναι μηχανικός χρησιμοποιείται.

Αν ο άνθρωπος ήταν ανίκανος να κάνει κάτι για τον εαυτό του, η θέση του θα ήταν οικτρή, χωρίς ελπίδα – θα υπόκειτο σε όλα όσα συμβαίνουν ολόγυρά του, πλημμύρες, ασθένειες, πόλεμοι κτλ. Αυτό θα ήταν μόνο η ζωή του. Για τον άνθρωπο όμως που προσπαθεί να αυτοεξελιχθεί το νόημα δε βρίσκεται στη συνηθισμένη ζωή. Ωστόσο, η ζωή μας χρησιμοποιεί λόγω της θέσης μας σε αυτόν τον πλανήτη. Ακόμη και αν οι εξωτερικές καταστάσεις αλλάξουν, εμείς θα εξακολουθούμε να παραμένουμε κάτω από τους ίδιους νόμους οι οποίοι χρησιμοποιούν τον άνθρωπο. Όσο το είναι παραμένει το ίδιο, τόσο η ανθρωπότητα θα προσελκύει το ίδιο είδος ζωής, αναπόφευκτα. Το μόνο σημείο εκκίνησης για μια ουσιαστική αλλαγή βρίσκεται μέσα μας – στο πνεύμα μας.

Σύμφωνα με την άποψη αυτού του συστήματος, όλη η ανθρωπότητα κοιμάται. Είμαστε σε ύπνο, και σε αυτή την κατάσταση η ανθρωπότητα δεν μπορεί να κάνει τίποτε. Στις μέρες μας, η ανθρωπότητα χρησιμοποιείται όλο και πιο πολύ από κοσμικές δυνάμεις έξω από αυτήν, διότι έχει απορρίψει τη δύναμη να ξυπνήσει.

Το σύστημα αυτό στρέφεται γύρω από τον κεντρικό άξονα ότι ο άνθρωπος είναι ένας αυτοεξελισσόμενος οργανισμός, ικανός για εξέλιξη μέσα από την κατανόησή του και την αλλαγή του επιπέδου του είναι του – μέσω της οποίας μπορεί να έρθει κάτω από νέες επιδράσεις και να δεχθεί βοήθεια.

Στις δυο πρώτες καταστάσεις συνείδησης είμαστε μηχανικοί και δεν μπορούμε να αλλάξουμε. Μόνο στο τρίτο επίπεδο συνείδησης ή αλλιώς Ενθύμησης του εαυτού, μπορεί ο άνθρωπος να αλλάξει την κατάστασή του πάνω στη Γη. 

"Ο άνθρωπος ως αυτοεξελισσόμενος οργανισμός" απο το βιβλίο των John G. Bennett - Maurice Nicoll "Εργασία στον Εαυτό".